Kordon Kanı Bankacılığı Ve Geçtiğimiz 30 yıl.

İlk Başarılı Hematopoietik Kök Hücre Nakli

Hematopoietik kök hücre kaynağı olarak insan göbek kordon kanının kullanıldığı ilk başarılı hematopoietik kök hücre  nakli, Fransa’nın Paris şehrindeki Saint-Louis hastanesinde 6 Ekim 1988 tarihinde  yapıldı. Kök hücre nakli olan hasta, kalıtsal bir kemik iliği yetmezliği sendromu olan Fanconi anemili beş yaşında bir çocuktu. İnsan lökosit antijenleri (HLA) uyumlu kız kardeşinin kordon kanından elde edilen kök hücreler  kullanıldı. Başarılı bir şekilde gerçekleştirilen Kordon kanı kaynaklı hematopoetik kök hücre Transplantasyonu sayesinde hastalığın hematolojik belirtilerinin tam tedavisi sağlandı ve bugün sağlıklı bir biçimde hayatını sürdürmektedir. Yapılan ilk kordon kanı naklinden günümüze, kordon kanından elde edilen hematopoietik kök hücreler ve progenitör kök hücrelerinin biyolojisi hakkındaki bilgiler önemli derecede artmışıtır.

Hematolojik, metabolik, immünolojik, neoplastik ve nörolojik bozukluklar da dahil olmak üzere birçok farklı hastalığın tedavisi için hem çocuklarda hem de yetişkinlerde 40.000 üniteden  fazla kordon kanı nakli başarılı bir şekilde  gerçekleştirilmiştir. Ayrıca, kordon kanı bankacılığı bünyesindeki sayı, kamu bankalarında yaklaşık 800.000 ünite,  dünya çapında özel bankalarda ise 4 milyon üniteden fazla olacak  şekilde yaklaşık 5 milyon üniteye ulaşmıştır.

Günümüzde, temel ve klinik bilimlerde çalışan araştırma ekipleri kordon kanı kaynaklı hücrelerinin kullanımını, genişletmek için farklı yollar üzerinde çalışmaktadır. Önemli noktalardan biri; enfeksiyon ve maliyet riskini potansiyel olarak azaltmaya çalışmaktır.  Hematopoetik kök hücrelerin ex -vivo sistemlerde çoğaltılması için yapılan çalışmalarda önemli araştırma konularındandır. Buna ek olarak  kök hücrelerin  kendini yenilemesini kontrol eden moleküler mekanizmalar ayrıntılı olarak üzerinde çalışılan konulardır.

Genel bir ifade ile,  farklı kök hücre kaynaklarından elde edilen kök hücrelerin farklı tıbbi uygulamalarda kullanılması yenileyici ve tamir edici tıp uygulamalarının büyük bir bölümünü oluşturmaktadır.

Çift Ünite Kordon Kanı Nakli

Çift ünite nakli kavramı başlangıçta ex -vivo çoğaltma etkinliğini değerlendirmek için bir strateji olarak önerilmiştir. Spesifik olarak, bu yaklaşım, çoğaltılmış hücrelerin yamalanma potansiyeline sahip olması halinde, bir birimi  güvenlik önlemi olarak, ikinci birimi ise destek ürün olarak düşünülmüştür. Nakil edilen üniteler genetik olarak farklı iki farklı vericiden olduğu için, çoğaltılma yada destek  birimin hematopoietik yeniden yapılanmaya katkısı uzun vadede izlenebilmektedir. Bununla birlikte çift ünite kordon kanı nakli, özellikle yeterli dozda tek bir üniteye sahip olmayan erişkinler içinde umut olmuştur. Yapılan çift ünite kordon kanı nakillerinde tam yada kısmi uyumlu üniteler kullanılabilmektedir. Çift ünite nakiller kordon kanı bankacılığı ve kordon kanı nakli uygulamalarında önemli bir dönüm noktası olmuştur.

Hematopoetik Kök Hücre Nakli Dışındaki Uygulamalar:

Özellikle 2007 yılından sonra kordon kanı içindeki mezenkimal kök hücreler ve klinik uygulama potansiyelleri detaylı bir şekilde araştırılmaktadır. Genel bir ifade ile,  farklı kök hücre kaynaklarından elde edilen kök hücrelerin farklı tıbbi uygulamalarda kullanılması yenileyici ve tamir edici tıp uygulamalarının büyük bir bölümünü oluşturmaktadır. Çalışmalar her geçen gün artarak devam etmektedir.

Kaynak: Bone Marrow Transplant. 2019 May 14. doi: 10.1038/s41409-019-0546-9.

Omurilik hasarı tedavisinde Kök Hücre Uygulaması: Güncel Gelişme

Japon Hükümeti Omurilik Hasarında Kök Hücre Uygulamasını Onayladı

Tedavinin araştırmacılarından olan Japonya’daki Sapporo Tıp Üniversitesi’nden beyin cerrahı Dr. Osamu Honmou, klinik uygulma ve güvenlik konularını tartışacak bilimsel bir makale yayınlamaya hazırlanıyor. Dr. Osamu Honmou  “Bence çok güvenli.” dedi. Japonya’nın regülasyonları izin verdiği için çift kör bir çalışma yapmadığını ekledi. Araştırmacılardan Dr. Fukushima:  “En önemli nokta, etkinliğinin çabuk,dramatik ve kesin olmasıdır”.

Henüz yayınlanmamış bulgulara göre  sonuçlar, son 40 gün içinde omurilik yaralanmaları yaşayan 13 kişinin tedaviye alındığı söylendi. Araştırma grubu , hastaların kök hücre infüzyonları sonrasında, bazı kayıp duyularını ve hareketlerini yeniden kazanmalarına yardımcı olduğunu buldu.

Kaynak: Nature 565, 544-545 (2019)]

Stemirac, stemirac tedaviye şartlı

Japonya Sağlık Bakanlığı 2019 yılı ortalarında  ‘’Stemirac’’ adı verilen tedaviye şartlı onay verdi. Hasta kişilerden elde edilen  mezenkimal kök hücrelerin alınması ve laboratuvar ortamında çoğaltılması tedavinin birinci basamağını oluşturuyor. omurilik hasarı tedavisi

Japonya Sağlık Bakanlığı 2019 yılı ortalarında  ‘’Stemirac’’ adı verilen tedaviye şartlı onay verdi. Hasta kişilerden elde edilen  mezenkimal kök hücrelerin alınması ve laboratuvar ortamında çoğaltılması tedavinin birinci basamağını oluşturuyor. Klinik uygulamada, yaklaşık 50 milyon ila 200 milyon mezenkimal kök hücre (birçok hücre tipine dönüşebilen kordon kanı, göbek kordonukordon dokusunda yüksek oranda bulunan kök hücre tipi), hasarı onarabilmek için yaralanmadan 40 gün sonra intravenöz (damar içine) olarak hastalara geri verildi. Dr. Honmou, tedaviden 6 ay sonra, 13 hastanın 12’sinin, kasların kasılma ve vücudun bölümlerine dokunma hissini belirleyen uluslararası kabul görmüş bir sistem olan Amerikan Spinal Yaralanma Derneği hasarlanma ölçeğinde (impairment scale,) en az bir seviye düzeldiğini söyledi.

Araştırmacılar, kök hücrelerin, omurilik hasarını, inflamasyonu azaltmak ve mevcut sinir hücrelerini (nöronları) korumak da dâhil olmak üzere çeşitli mekanizmalarla hasarı iyileştirdiğini düşünüyor. Araştırmacılar ayrıca, hastalara laboratuvarda çoğaltılıp tekrar verilen kök hücrelerin bir kısmının sinir hücrelerine dönüştüğünü söyledi. Dr. Honmou, kendisinin ve başkalarının bu mekanizmaları daha önceden de çalışmalarında gösterdiğini ekledi.

Omurilik Hasarı:

omurilik hasarı tedavisi, omurilik yaralanması ani yıkıcı bir motor (hareket) ve duyusal işlev bozukluğu olarak tanımlanır. Yaralanma seviyesinin altındaki nöronların bağlantılı olduğu bağırsak, mesane ve cinsel fonksiyonlarla ilgili fonksiyon kaybına yol açar. Bu hasarlar önceleri kazalar ve bazı spor dalları ile ilgilenen genç bireylerde daha sık görülürken son zamanlarda özellikle servikal kanal darlığı yaşayan ileri yaşlı bireylerde de görülmektedir. Sinir hasarlarının iyileşmesinde sinir hücresi büyüme faktörlerine ve sinir kök hücresine ihtiyaç duyar (şekil). Şu anda, cerrahi müdahale ve sonraki süreçte rehabilitasyon tedavi seçenekleri arasındadır.

(Kaynak: Regenerative Therapy 11 (2019) 75e80)

 Omirlik hasarı tedavisi, kök hücre, mezenkimal kök hücre, Kordon kanı, göbek kordonu, kök hücre tedavisi, omurilik hasarı tedavisi, omurilik hasarı tedavisi

Omurilik hasarı tedavisi, kök hücre, mezenkimal kök hücre, Kordon kanı, göbek kordonu, kök hücre tedavisi, omurilik hasarı tedavisi, omurilik hasarı tedavisi

Göbek kordonu ve kordon kanı kaynaklı mezenkimal kök hücreler:

Japonya Sağlık Bakanlığının kök hücre tedavisine onay verdikten sonra omurilik hasarında hücresel tedaviler daha sık tartışılmaya başlanmıştır. Kök hücreler vücudumuzu oluşturan 200 farklı tipteki hücreye ve o hücrelerin oluşturduğu dokulara dönüşebilme, farklılaşabilme yeteneğindedir. Omurilik hasarında en önemli sorun nöronların yani sinir hücrelerinin hasarlanması ya da işlevini tam olarak yerine getirememesidir. Kök hücreler sinir hücrelerine hem laboratuvar hem de insan vücudunda dönüşebilmektedir. Bu anlamda yenileyici ve tamir edici tıp uygulamalarında önemli yer kaplamaktadır. Kordon kanı, göbek kordonukordon dokusu önemli kök hücre kaynakları olarak ulaşılması(elde edilmesi) ve uzun süre saklanma imkânı olması bakımından ilk akla gelen kök hücre kaynaklarıdır. Gerek kordon kanı gerekse göbek kordonu önemli birer mezenkimal kök hücre kaynağıdır. Farklı klinik araştırmalarda göbek kordonundan ve kordon kanından elde edilen kök hücreler güvenli bir şekilde kullanılmıştır. omurilik hasarı tedavisi

kordon kanı, kordon kanı bankası

Mezenkimal Kök Hücreler: Hücre Tedavisi Ve Rejenerasyon Potansiyeli

Kordon kanı kaynaklı Hematopoetik kök hücreler

Kendini yenileyebilen ve her üç germ yaprağına (ektoderm, mezoderm ve endoderm) farklılaşabilen  pluripotent embriyonik kök hücrelerin(ESC) keşfedilmesinden sonra, teratom oluşum potansiyeli gibi , etik ve teknik kaygıları olduğu bulundu.

Bu durum, yetişkin (erişkin dönem) hücre  kaynaklarından alternatif multipotent kök hücrelerin aranmasına olan ilginin artmasına neden olmuştur.

Kordon kanı kaynaklı Hematopoetik kök hücreler (HSC’ler) ve mezenkimal stromal / kök hücreler (MSC’ler) gibi multipotent  insan yetişkin kök hücrelerinin, ESC’lere kıyasla etik veya güvenlik sorunları oluşturma olasılığı çok daha düşüktür.

HSC’ler tüm kan ve immün soylarını (bağışıklık sistem hücre ve bileşenleri) farklılaştırabilirler, lösemi ve kan hastalıklarının tedavisinde standart tedavi olarak kullanılmaktadır. Kordon kanı önemli bir HSC kaynağıdır.

Mezenkimal hücrelerin çok çeşitli yetişkin kaynaklardan izole edilmesinin yanı sıra, bu hücrelerin adipogenik (yağ), kondrojenik (kıkırdak), osteojenik (kemik) ve nörojenik (sinir) hücreler gibi çeşitli soylara farklılaşmaları ile ilgili çok sayıda çalışma bulunmaktadır.

Mezenkimal stromal / kök hücreler terapötik kullanımı

Mezenkimal stromal / kök hücreler terapötik kullanımı bir dizi nedenden dolayı gecikmiştir. Bunun önemli sebeplerinden biri Mezenkimal stromal / kök hücreler erişkin kaynaklardan izolasyon aşamasında,  donörde (bağışçıda) bölgesel hasar, invaziv (girişimsel) ve sıklıkla ağrılı prosedürleri içermesidir.

Ayrıca ,erişkin dönemde elde edilen hücreler laboratuvarda  daha da azalan farklılaşma ve çoğalma yeteneklerine sahiptirler. Mezenkimal stromal / kök hücreler kendini yenileme ve farklılaşma potansiyeli donör yaşı, genetiği ve çevresel strese maruz kalmasından ciddi şekilde etkilenmektedir.

Alternatif kaynak arama çalışmaları sonucunda, Mezenkimal stromal / kök hücreler göbek kordon kanı (kordon kanı) (UCB), göbek kordonu (UC) gibi perinatal kaynaklardan ve plasenta gibi fötal doku (FT) ve amniyon sıvısı gibi fetal kaynaklardan izole edilmesi sağlamıştır. Kordon kanı ve göbek kordonu oldukça zengin kök hücre içeriğine sahiptir.

Bu dokulardan (kordon kanı ve göbek kordonu) türetilen hücrelerin ayrıca adipogenik, kondrojenik, osteojenik ve nörojenik hücre soylarına farklılaştığı bilinmektedir. Bununla birlikte, yetişkin kaynaklarına benzer şekilde, perinatal ve fetal kaynaklardan türetilmiş Mezenkimal stromal / kök hücreler, kendini yenileme ve farklılaşma potansiyelinde de farklılıklar gösterir.

Göbek kordonu kaynaklı Mezenkimal stromal / kök hücreler

Son zamanlarda, insan göbek kordonu  farklı mikro-çevrelerinden izole edilmiş hücrelerde kullanılmaktadır. Mezenkimal stromal / kök hücreler, nöromüsküler ağrıların ve birçok başka hastalığın tedavisinde yardımcı olabilecek, antiapoptotik ve anti-oksidatif etkilerin yanı sıra immünomodülasyonu destekleyen bir parakrin etkiye de sahiptir.

Göbek kordonu kaynaklı Mezenkimal stromal / kök hücreler ayrıca Parkinson hastalığı, Alzheimer hastalığı, amiyotrofik lateral skleroz gibi hastalıkları tedavi etmek için terapötik potansiyelleri açısından araştırılmaktadır.

Göbek kordonu kaynaklı Mezenkimal stromal / kök hücreler türetilen kemokinlerin ve sitokinlerin (büyüme faktörleri) kullanılmasının, otoimmün (bağışıklık sistem hastalıkları) hastalık için tedavi etkinliğini arttırdığı gösterilmiştir.

Göbek kordonu kaynaklı Mezenkimal stromal / kök hücreler ile enflamatuar niş (mikro-çevre) arasındaki etkileşim, birçok farklı hastalığın tedavisi için kullanılacak potansiyele sahip olduğu gösterilmiştir.

Hücre yüzey belirteçlerinin özellikleri ve ifadesi, izole hücrelerin çoğalma ve farklılaşma kapasitelerinde farklılıklar, Mezenkimal stromal / kök hücreler immünfenotipik olarak tanımlanması ihtiyacı doğurmuştur. Göbek kordonu kaynaklı  hücrelerden farklılaşma ,  osteojenik kök hücreler, iskelet kök / progenitör kök hücreler, mezodermal kök hücreler, mezenkimal progenitör hücreler, mezenkimal stromal hücreler,  ve perisitler mezenkimal kök hücreleri gibi Mezenkimal stromal / kök hücreler ile birlikte kullanılmıştır.

Bu adlar genellikle kolaylık sağlamak veya araştırılmakta olan faaliyetlerin türü için kullanılır. Mezenkimal stromal / kök hücreler 800’den fazla klinik çalışmada kullanılmıştır.

Mezenkimal stromal / kök hücrelerlerin özelliklerindeki farklılıklar, nişlerinin, donör yaşlarının ve izolasyonlarının yanı sıra hücre kültür yöntemlerinin farklılıklardan kaynaklanmaktadır.

kordon kanı, kordon kanı bankası

Şekil 1: Önemli Kök Hücre Kaynağı olarak göbek kordonu ve kordon kanı

kçk hücre, kordon dokusu, kordon kanı, kordon kanı bankası

Tablo 1: Farklı Klinik araştırmalarda göbek kordonu kaynaklı mezenkimal kök hücrelerin kullanılması güncel çalışmalar.

Kaynak: J Tissue Eng Regen Med. 2019;1–18.

Search

+
WhatsApp chat