Kök Hücreler

Want create site? Find Free WordPress Themes and plugins.
  • Kemik iliği ve kordon kanı kaynaklı kök hücreler

Kemik iliği ve Kordon Kanı Kaynaklı Hematopoetik ve Mezenkimal Kök Hücreler

Kök hücreler, özelleşmiş (belirli bir işlev ya da işlevleri yerine getirebilmek için farklılaşmış olgun hücreler)  hücre tiplerine farklılaşabilen ve kendilerini yenileme kapasiteleri olan, organizmanın tüm hücrelerinin köken aldığı temel hücre tipleridir. Farklılaşma yeteneklerine göre sınıflandırılan kök hücrelerin bu özelliklerini temel alan sıkı denetlenen kurallı bir yapıları vardır. Temel olarak; totipotent kök hücreler zigot ve blastomerden elde edilebilir ve tüm hücre tiplerine farklılaşabilirler. Pluripotent kök hücreler, embriyonik zar haricinde tüm hücre tiplerini oluşturabilen, embriyonik gelişimin temeli olan endoderm, mezoderm ve ektoderm tabakalarını oluşturan hücrelerdir. Pluripotent kök hücreler blastokist aşamasındaki iç hücre kitlesinden elde edilebilirler. Multipotent kök hücreler ise, kaynaklandıkları dokuya ait hücreye farklılaşma yeteneğine sahiptirler (örnek; kordon doku kaynaklı mezenkimal kök hücre, kemik iliği ve ya kordon kanı kaynaklı hematopoietik kök hücre). Bunların yanı sıra, birkaç hücre tipine farklılaşabilen kök hücreler oligopotent, sadece tek bir hücre tipine farklılaşabilen hücreler ise unipotent kök hücre olarak isimlendirilmektedir.

Kaynak: Humanbiotechnology as Social Challenge. Ashgate Publishing, 2007

 

Kök Hücre :

  1. Hücre İçi Denge Ve Düzenlenme Mekanizması:

Kök hücreler, hücre içi denge ve düzenlenme mekanizmaları ve bulundukları mikroçevreden (niş) aldıkları uyarılara bağlı olarak farklılaşabilir veya kendilerini yenileyebilmektedirler. Kök hücrelerin kapasitelerinin sinyal ileti yolakları, transkripsiyon faktörleri, hücre döngüsü düzenleyicileri ve miRNA’lar üzerinden sağlandığı ve kontrol edildiği bilinmektedir. Bu mekanizmalardan en önemlileri kök hücrelerin farklılaşmasında ve kendilerini yenilemesinde görevli olan LIF-STAT, MAP-ERK, PI3K ve Wnt gibi sinyal ileti yolaklarıdır.

  1. Kemik İliği Ve Kordon Kanı Kaynaklı Kök Hücreler:

Kordon kanı kaynaklı hematopoetik kök hücreler gerek kemik iliği/kök hücre transplantasyonu (nakil) gerekse araştırma (özellikle klinik araştırma) süreçlerinde önemli bir alanı kapsamaktadır. Kordon kanın ulaşılması kolay olması ve raf ömrünün (çok uzun yıllar kordon kanı bankalarında saklanabiliyor olması) uzun olması önemini arttırmaktadır. Hematopoetik sistem kök hücreler, progenitör hücreler ve daha olgun farklılaşmış hücrelerden oluşur. Sağlıklı bir insanda bu  sistem günde 2×1011 ve bir insanın hayatı boyunca ortalama 5×1015 eritrosit oluşturur. Bu sistemin insanın ömrü boyunca uzun süreli hücre oluşturabilme kapasitesi, HKH’lerin kendi kendilerini yenileyebilme ve daha olgun hücrelere farklılaşabilme özelliklerine bağlıdır. HKH’lerin gelişimi, farklılaşmaları, istirahate sevk edilmeleri, kendi kendini yenilemeleri ve periferik kana mobilize olmaları veya kök hücre nakli sonrasında tekrar bulunduğu mikroçevre içerisine dönmeleri, transkripsiyon faktörleri vasıtasıyla sağlanmaktadır(şekil.1 ve şekil.2)

Kordon kanı, Kordon kanı bankası

Kordon kanı kaynaklı hematopoetik kök hücreler gerek kemik iliği/kök hücre transplantasyonu (nakil) gerekse araştırma (özellikle klinik araştırma) süreçlerinde önemli bir alanı kapsamaktadır

Kordon kanı fötal (Doğum öncesi –Anne Karnında Geçen Dönem) ve erişkin dönemi de kapsayan önemli bir kök hücre kaynağıdır.

mezankimal kök, mezankimal kök hücre

Kemik iliğinde, mezankimal kök (kordon kanı ve kordon dokusu-göbek kordonu da önemli mezankimal kök hücre kaynaklarıdır)  hücrelerden (MKH) kaynaklanan osteoblast, fibroblast, adipozit gibi kemik iliği stroma hücreleri mikro çevresinin fiziksel yapılarını oluştururlar.

Mezenkimal Kök Hücreler Ve Farklılaşması:

Kemik iliğinde, mezankimal kök (kordon kanı ve kordon dokusu-göbek kordonu da önemli mezankimal kök hücre kaynaklarıdır)  hücrelerden (MKH) kaynaklanan osteoblast, fibroblast, adipozit gibi kemik iliği stroma hücreleri mikro çevresinin fiziksel yapılarını oluştururlar. Kemik iliği stroma hücreleri salgıladıkları sitokinler ve hücre hücre adezyonuyla başlatılan hücreler arası sinyallerle HKH’lerin kendi kendilerini yenileme ve farklılaşmasını düzenlerler. Kemik iliği stroma hücreleri, MKH’lerden köken alan osteoblast, endotel hücreleri, fibroblastlar ve yağ hücrelerinden oluşur.

Kaynak : Cell Death Differ 2007;14:1851-9

 

 

 

  • Klinik Uygulama

Serebral palsi de otolog kordon kanı kaynaklı kök hücre uygulaması

Serebral palsi (CP) vakalarının % 70’inin etiyolojisi bilinmemektedir. Serebral palsili çocukların % 20’sinde prematürite doğum, perinatal travma veya beyin hipoksisiyle ilişkili olabildiği, diğer sebepler arasında fetal yaşamda ortaya çıkan enfeksiyonlar ve kusurlar olduğu düşünülmektedir. Serabral palsi de otolog kordon kanı başarılı bir şekilde uygulanabilmektedir.

  • Serebral palsi’de klinik araştırmaları durumu

Klinik araştırma sonuçları son durum:

Artan miktarda kanıt, kordon kanının  serebral palsi tedavisinde kullanılabileceğini göstermektedir. Klinik çalışmalarla (bir meta-analiz de dahil olmak üzere, 328 katılımcı içeren klinik çalışmalar) hem otolog hem de allojenik protokollerde kordon kanı  uygulamasının emniyeti ve etkinliği doğrulanmıştır. Şu anda, hipoksik-iskemik ensefalopati veya serebral tanılı çocuklarda otolog göbek kordon kanının kullanımını değerlendiren dokuz klinik çalışma  devam etmektedir. Bu çalışmalarda değerlendirilen toplam hasta sayısı 2500 hastayı aşmaktadır.

Kaynak: Int. J. Mol. Sci. 2019, 20, 2433;

 

Did you find apk for android? You can find new Free Android Games and apps.

Bir cevap yazın

Your email address will not be published. Required fields are marked *

Search

+
WhatsApp chat